Warmtepomp met zonnepanelen en thuisbatterij: slim combineren?

Een warmtepomp gebruikt elektriciteit om je woning te verwarmen. Heb je daarnaast zonnepanelen, dan kun je een deel van die benodigde stroom zelf opwekken. Met een thuisbatterij kun je een deel van de opgewekte zonnestroom bovendien bewaren voor een later moment.

De combinatie van zonnepanelen, een warmtepomp en een thuisbatterij klinkt daarom logisch. Maar is een thuisbatterij ook daadwerkelijk interessant als je al een warmtepomp hebt?

Dat wordt de komende jaren een steeds relevantere vraag. Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling en kun je opgewekte zonnestroom niet meer één-op-één wegstrepen tegen je stroomverbruik.

Waarom is een warmtepomp interessant in combinatie met zonnepanelen?

Een volledig elektrische warmtepomp gebruikt stroom voor het verwarmen van je woning en het maken van warm tapwater.

Juist overdag, wanneer zonnepanelen veel elektriciteit produceren, kan de warmtepomp energie gebruiken. Door de warmtepomp bijvoorbeeld overdag meer te laten verwarmen wanneer er veel zonnestroom beschikbaar is, kun je een groter deel van je eigen opgewekte elektriciteit direct gebruiken.

Dat is interessant, omdat zelf opgewekte stroom direct gebruiken financieel aantrekkelijker is dan deze eerst terugleveren en later opnieuw stroom inkopen. Milieu Centraal noemt het direct gebruiken van zonnestroom daarom een belangrijke manier om meer uit zonnepanelen te halen.

Wat voegt een thuisbatterij toe?

Een thuisbatterij slaat elektriciteit op wanneer je deze niet direct gebruikt. Bijvoorbeeld:

Overdag:

Zonnepanelen → woning → warmtepomp → overschot → thuisbatterij

’s Avonds:

Thuisbatterij → woning → warmtepomp en andere apparaten

Op die manier kun je een deel van de zonnestroom die je overdag opwekt later op de dag gebruiken.

Een thuisbatterij maakt je woning daarmee minder afhankelijk van het elektriciteitsnet op momenten waarop je zonnepanelen niets produceren.

Warmtepomp als ‘slimme batterij’

Een interessante combinatie is om niet alleen een thuisbatterij te gebruiken, maar ook de warmtepomp slim aan te sturen. Een woning kan namelijk warmte opslaan.

Wanneer er overdag veel zonnestroom beschikbaar is, kan de warmtepomp bijvoorbeeld de woning iets extra verwarmen of warm tapwater produceren. De opgeslagen warmte hoef je vervolgens later niet meer met elektriciteit op te wekken.

De woning fungeert daarmee gedeeltelijk als een soort thermische batterij.

Dat kan een interessante aanvulling zijn op een thuisbatterij: eerst de beschikbare zonnestroom gebruiken voor apparaten en de warmtepomp, en pas daarna eventueel het overschot opslaan in een elektrische thuisbatterij.

Is een thuisbatterij nodig bij een warmtepomp?

Nee. Een warmtepomp kan prima functioneren zonder thuisbatterij. Ook zonnepanelen kunnen rechtstreeks elektriciteit leveren aan de warmtepomp.

Een thuisbatterij is vooral bedoeld om het verschil tussen opwekking en verbruik in de tijd te overbruggen.

Heb je bijvoorbeeld overdag veel zonnestroom en gebruik je vooral ’s avonds elektriciteit, dan kan een batterij een deel van die stroom opslaan.

Of een thuisbatterij financieel aantrekkelijk is, hangt onder andere af van de aanschafprijs, capaciteit, levensduur, elektriciteitsprijzen, terugleververgoeding en de manier waarop je de batterij gebruikt.

Is een thuisbatterij interessant vanaf 2027?

Vanaf 2027 verandert de situatie voor huishoudens met zonnepanelen doordat salderen stopt. Teruggeleverde elektriciteit kan dan niet meer worden weggestreept tegen elektriciteit die je op een ander moment afneemt. Je ontvangt nog wel een terugleververgoeding.

Daardoor wordt zelfconsumptie belangrijker: zoveel mogelijk van je eigen zonnestroom gebruiken op het moment dat je deze opwekt. Een warmtepomp kan hierbij helpen, omdat deze overdag kan worden ingezet wanneer er zonnestroom beschikbaar is.

Een thuisbatterij kan vervolgens helpen om een deel van het resterende overschot naar de avond te verschuiven.

Wat is slimmer: warmtepomp aansturen of een thuisbatterij?

Niet iedere opgewekte kilowattuur hoeft in een batterij te worden opgeslagen.

Een warmtepomp kan namelijk ook direct gebruikmaken van zonnestroom. Bij een goed ingesteld systeem kun je bijvoorbeeld het verwarmingsvermogen of de warmwatervoorziening zoveel mogelijk laten samenvallen met momenten waarop zonnepanelen produceren.

Dat voorkomt dat je eerst elektriciteit opslaat in een batterij en deze later weer omzet in elektriciteit.

Daarom kan een slimme combinatie van:

• zonnepanelen;
• een warmtepomp;
• warm tapwater;
• een goed geïsoleerde woning;
• slimme energiesturing;
• en eventueel een thuisbatterij

interessanter zijn dan alleen een zo groot mogelijke thuisbatterij plaatsen.

Hoe werkt de combinatie in de praktijk?

Een mogelijk scenario ziet er als volgt uit:

1. Zonnepanelen produceren stroom
De zonnepanelen leveren overdag elektriciteit.

2. Direct eigen verbruik
De woning gebruikt deze stroom voor bijvoorbeeld verlichting, apparaten en de warmtepomp.

3. Warmte opslaan
Wanneer er meer zonnestroom beschikbaar is, kan de warmtepomp bijvoorbeeld warm tapwater maken of de woning slim voorverwarmen.

4. Overschot opslaan
Is er daarna nog elektriciteit over, dan kan een thuisbatterij deze opslaan.

5. Avond en nacht
De opgeslagen elektriciteit kan later worden gebruikt wanneer de zonnepanelen geen stroom produceren.

Zo probeer je zoveel mogelijk van je eigen opgewekte energie zelf te gebruiken.

Is een grote thuisbatterij altijd beter?

Nee. Een grotere batterij kan meer elektriciteit opslaan, maar je hebt niet automatisch meer financieel voordeel.

De batterij moet namelijk passen bij je:

• jaarlijkse stroomverbruik;
• vermogen van de zonnepanelen;
• verbruik van de warmtepomp;
• dagelijkse energiegebruik;
• momenten waarop je elektriciteit gebruikt;
• energiecontract.

Een warmtepomp kan bovendien een relatief groot elektrisch verbruik hebben, waardoor het verleidelijk kan zijn om een zeer grote thuisbatterij te kiezen. Toch moet de capaciteit worden afgestemd op het daadwerkelijke energieprofiel.

Dynamisch energiecontract en thuisbatterij

Een thuisbatterij kan ook worden gebruikt in combinatie met een dynamisch energiecontract.

Bij zo’n contract veranderen de elektriciteitsprijzen gedurende de dag. Een slimme batterij kan dan worden geladen wanneer elektriciteit goedkoop is en ontladen wanneer de prijs hoger is.

Dat betekent dat een thuisbatterij niet uitsluitend afhankelijk hoeft te zijn van zonnepanelen. Milieu Centraal beschrijft deze toepassing ook als een mogelijke manier om een batterij met een dynamisch contract te gebruiken.

Wel is het belangrijk om rekening te houden met de kosten, verliezen bij het laden en ontladen en de levensduur van de batterij.

Warmtepomp + zonnepanelen + thuisbatterij: goede combinatie?

Ja, technisch gezien kunnen deze systemen elkaar goed aanvullen. Maar een thuisbatterij is niet automatisch een goede investering omdat je een warmtepomp en zonnepanelen hebt.

De interessantste combinatie is waarschijnlijk niet simpelweg:

zonnepanelen → thuisbatterij → warmtepomp

maar juist een slim energiesysteem waarbij je probeert om zonnestroom zoveel mogelijk direct te gebruiken:

zonnepanelen → woning → warmtepomp

Daarna kun je eventueel warmte opslaan en het resterende overschot in een thuisbatterij opslaan.

Met het einde van de salderingsregeling vanaf 2027 wordt het steeds belangrijker om te kijken naar het moment waarop je elektriciteit opwekt én het moment waarop je deze gebruikt.

Conclusie

Een warmtepomp, zonnepanelen en een thuisbatterij kunnen samen een slim energiesysteem vormen.

De eerste stap is echter niet zo veel mogelijk elektriciteit opslaan. Het is slimmer om zonnestroom zoveel mogelijk direct zelf te gebruiken. Een warmtepomp kan daarbij een belangrijke rol spelen.

Een thuisbatterij kan vervolgens het resterende overschot opslaan voor later gebruik.